۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ - آگونیست‌های گیرنده پپتید شبه‌گلوکاگون-۱ (GLP-1RAs) با توانایی خود در ایجاد تغییرات چشمگیر در وزن بدن و شاخص‌های خطر متابولیک-قلبی، ورود خیره‌کننده‌ای به عرصه دارویی داشته‌اند. مطالعه‌ای اخیر که در مجله  The Lancet Regional Health – Europeمنتشر شده است، نشان می‌دهد که قطع درمان با این داروها، در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) که سابقه حوادث ماژور قلبی-عروقی نداشته‌اند، منجر به تقریباً دو برابر شدن بروز ترکیبی از حملات قلبی، سکته مغزی یا مرگ ناشی از هر علتی می‌شود.

نرخ بالای قطع مصرف  GLP-1RAsنگرانی‌های قلبی-عروقی ایجاد می‌کند

داروهای  GLP-1RAsحوادث قلبی-عروقی و مرگ‌ومیر را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و در برخی زیرگروه‌های مبتلا به چاقی کاهش می‌دهند. با این حال، نرخ قطع مصرف این داروها در سال اول درمان بین ۲۰ تا ۵۰ درصد متغیر است. این الگوی قطع مصرف با بازگشت وزن و افزایش سطح قند خون، چربی‌ها و فشار خون همراه است. اما اطلاعات کمی در مورد این موضوع وجود دارد که آیا این اتفاق در مقایسه با ادامه درمان، منجر به افزایش واقعی مرگ‌ومیر یا حوادث قلبی-عروقی می‌شود یا خیر. تنها یک مطالعه بزرگ روی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نشان داده است که در مقایسه با بیمارانی که داروهای سولفونیل‌اوره را قطع کرده‌اند، کسانی که مصرف  GLP-1RAsرا متوقف کرده‌اند، با ریسک قلبی-عروقی بالاتری مواجه بوده‌اند.

پژوهشگران پیامدهای قلبی-عروقی را پس از قطع درمان با  GLP-1بررسی کردند

این مطالعهٔ کوهورت گذشته‌نگر از داده‌های جمع‌آوری‌شده بین سال‌های ۲۰۰۴ تا ۲۰۲۴ در ۳۰۱ کلینیک دیابت در سراسر ایتالیا استفاده کرده است. نویسندگان تنها افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ را بررسی کردند که حداقل یک نسخه  GLP-1RAsدریافت کرده بودند. افرادی که در زمان تجویز نسخه، سابقه حوادث ماژور قلبی-عروقی داشتند، واجد شرایط مطالعه نبودند.

قطع درمان به معنای عدم دریافت نسخه  GLP-1RAدر دو ویزیت متوالی تعریف شد، در حالی که افرادی که در آخرین ویزیت همچنان دارو را دریافت می‌کردند، در گروه «مصرف‌کنندگان مداوم» قرار گرفتند. هدف اصلی مطالعه، بررسی ترکیبی از انفارکتوس میوکارد (MI) غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده یا مرگ ناشی از هر علتی بود.

قطع درمان با  GLP-1با دو برابر شدن پیامدهای نامطلوب مرتبط است

از میان ۸۰,۳۰۲ کاربر GLP-1RA، تعداد ۳۱,۶۸۷ نفر مصرف‌کننده مداوم و ۴۸,۶۱۵ نفر قطع‌کننده درمان بودند. بیماران در گروه قطع مصرف، احتمال بیشتری داشت که زن باشند و همزمان داروهای سولفونیل‌اوره را نیز دریافت کنند.

در طول دوره مشاهده، تعداد حوادث هدف اصلی در گروه مصرف‌کنندگان مداوم ۳,۱۴۳ مورد و در گروه قطع‌کننده ۲,۱۲۲ مورد بود. قطع مصرف با تقریباً دو برابر شدن بروز پیامد ترکیبی (حمله قلبی غیرکشنده، سکته مغزی غیرکشنده یا مرگ ناشی از هر علتی) همراه بود (۳.۹۴ در مقابل ۱.۹۶ مورد در هر ۱۰۰ نفر-سال).

نرخ مرگ‌ومیر پس از قطع مصرف  GLP-1RAتقریباً پنج برابر افزایش یافت

در بررسی پیامد ثانویه، تعداد مرگ ناشی از هر علتی در طول درمان ۷۸۸ مورد و پس از قطع درمان ۱,۲۴۲ مورد بود. نرخ بروز مرگ‌ومیر از ۰.۴۸ در هر ۱۰۰ نفر-سال در دوره درمان، به ۲.۲۳ در هر ۱۰۰ نفر-سال پس از قطع درمان افزایش یافت. نتایج مشابهی در تحلیل‌های حساسیت و تحلیل‌های طبقه‌بندی‌شده بر اساس وضعیت چاقی به دست آمد، هرچند در افراد مبتلا به چاقی این ارتباط قوی‌تر بود.

مزایای  GLP-1RAممکن است فراتر از شاخص‌های خطر متداول باشد

داروهای  GLP-1RAsعلاوه بر اثرات چشمگیر در کاهش قند و وزن، مزایای قابل توجهی برای سلامت قلبی-عروقی و کلیوی نشان داده‌اند. با این حال، نرخ قطع مصرف آن‌ها بالا است که اغلب به دلیل عوارض جانبی گوارشی، احساس عدم اثربخشی کافی، هزینه‌های بالا و نگرانی از عوارض جانبی است.

اگرچه قطع مصرف معمولاً با بازگشت سریع وزن همراه است، اما مطالعه حاضر بازگشت وزن را اندک و کاهش کنترل قند خون را پس از قطع درمان، ناچیز گزارش کرد. این یافته‌ها این احتمال را مطرح می‌کند که داروهای  GLP-1RAsممکن است مزایای قلبی-عروقی فراتر از اثرات خود بر شاخص‌های خطر متداول (مانند قند و چربی) داشته باشند، اگرچه این موضوع هنوز در حد فرضیه است. نویسندگان پیشنهاد کردند که برای بهبود تحمل دارو و جلوگیری از قطع آن، از رژیم‌های افزایش دوز منعطف‌تر استفاده شود.

محدودیت‌ها و عوامل مخدوش‌کننده

این مطالعه مشاهده‌ای است و نمی‌تواند از استنتاج‌های علّی (علت و معلولی) حمایت کند یا احتمال «علیت معکوس» را رد کند. همچنین، احتمال دارد عواملی نظیر بروز «ضعف جسمانی» (Frailty) یا بدخیمی‌ها باعث قطع دارو شده باشند که نشان‌دهنده وضعیت سلامت ضعیف‌تر در این افراد است. بنابراین، قطع مصرف دارو ممکن است تنها یک نشانگر از ریسک بالاتر باشد، نه لزوماً تنها علت آن.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20261117/What-happens-to-heart-health-when-you-stop-taking-GLP-1-drugs.aspx